فریز کردن مواد غذایی یکی از بهترین روشها برای افزایش ماندگاری و جلوگیری از فساد خوراکیهاست. اما نتیجه نهایی زمانی مطلوب خواهد بود که هر ماده غذایی به روش صحیح بستهبندی، نگهداری و در زمان مناسب مصرف شود. تفاوت در ماندگاری مواد مختلف مثل مرغ خام، مرغ مزهدار شده، گوشت قرمز یا غذاهای پخته نشان میدهد که فریز کردن یک فرآیند ساده نیست و نیاز به رعایت اصول مشخص دارد. در این مقاله، روش صحیح نگهداری انواع مواد غذایی در فریزر و جدول استاندارد ماندگاری آنها را بررسی میکنیم.
لیست مواد فریزری
تقریباً بیشتر مواد غذایی قابلیت فریز شدن دارند، اما مدت زمان نگهداری آنها متفاوت است و باید به این موضوع توجه شود تا کیفیت، طعم و ارزش غذایی حفظ شود.
- نان و انواع دسر
- کیک
- گوشت مرغ و بوقلمون
- گوشت گوسفند
- گوشت گوساله
- ماهی
- غذاهای پخته
- سبزیجات
جدول نگهداری مواد غذایی در فریزر
مدت زمان استاندارد جهت نگهداری انواع مواد غذایی در فریزر:
| ماده غذایی | مدت زمان نگهداری در فریزر |
| مرغ خام | تا ۱۲ ماه |
| مرغ مزهدار شده | ۲ تا ۳ ماه |
| مرغ پخته | ۴ تا ۶ ماه |
| جوجه کباب خام | ۲ تا ۳ ماه |
| گوشت گوسفندی | تا ۹ ماه |
| گوشت گوساله | ۴ تا ۶ ماه |
| گوشت چرخکرده | ۳ تا ۴ ماه |
| مایه کباب | ۱ تا ۲ ماه |
| کباب کوبیده آماده | ۱ تا ۲ ماه |
| ماهی تازه | تا ۲ ماه |
| ماهی منجمد خریداریشده | تا ۶ ماه |
| غذاهای پخته | ۲ تا ۳ ماه |
| سبزیجات تازه | ۸ تا ۱۲ ماه |
| میوه به | ۳ تا ۶ ماه |
| موز | ۲ تا ۳ ماه |
| نان | ۲ تا ۳ ماه |
| کیک | حدود ۱ ماه |
نکات مهم برای فریز کردن گوشت قرمز، مرغ و ماهی
برای حفظ کیفیت گوشت قرمز، مرغ و ماهی در زمان انجماد، بهتر است مواد پروتئینی را بلافاصله پس از خرید آماده و بستهبندی کنید. چربیهای اضافی گوشت قرمز، پوست اضافه مرغ و بخشهای غیرقابل مصرف ماهی را جدا کرده و هر ماده غذایی را متناسب با مقدار مصرف در بستههای کوچک تقسیم کنید. استفاده از کیسههای فریزر ضخیم یا کیسههای وکیوم به جلوگیری از خروج رطوبت و ایجاد سوختگی انجماد کمک میکند.
هنگام بستهبندی، هوای داخل کیسه را تا حد امکان خارج کرده و روی هر بسته تاریخ انجماد را یادداشت کنید. همچنین از فریز کردن گوشت، مرغ یا ماهی در بستهبندی اولیه فروشگاهی خودداری کنید، زیرا این بستهها معمولاً برای نگهداری طولانیمدت در فریزر طراحی نشدهاند و میتوانند باعث افت کیفیت مواد غذایی شوند. فراموش نکنید مواد پروتئینی را در اندازه هر وعده مصرفی بستهبندی کنید، زیرا فریز کردن مجدد مواد غذایی پس از یخزدایی توصیه نمیشود.
آیا مرغ را قبل از فریز باید شست؟
یکی از سوالات پرتکرار این است که مرغ رو بشوریم فریز کنیم یا نه؟ برخلاف تصور رایج، شستن مرغ قبل از فریز کردن توصیه نمیشود. این کار باعث پخش شدن باکتریهایی مثل «کمپیلوباکتر» در سطح گوشت و حتی محیط آشپزخانه میشود. بهترین روش این است که مرغ بدون شستشو، در اندازههای مصرفی تقسیم و بستهبندی شود.
نگهداری مرغ و جوجه کباب در فریزر
مدت زمان نگهداری جوجه کباب خام در فریزر معمولاً بین ۲ تا ۳ ماه است. در صورتی که مرغ بهصورت پخته نگهداری شود، این زمان به ۴ تا ۶ ماه افزایش پیدا میکند. در مورد نگهداری مرغ مرینیت شده در فریزر باید دقت کرد که نوع مواد طعمدهنده اهمیت زیادی دارد. استفاده از موادی مانند ماست مشکلی ایجاد نمیکند، اما مواد اسیدی مثل آبلیمو بهتر است قبل از پخت اضافه شوند، نه قبل از فریز. برای بهترین نتیجه، مرغ مزهدار شده را در بستههای کوچک تقسیم کرده، هوای داخل کیسه را کامل خارج کنید و سپس فریز نمایید.
نگهداری مایه کباب و کباب کوبیده در فریزر
ماندگاری کباب کوبیده در فریزر نسبت به گوشت ساده کمتر است، زیرا ترکیب گوشت با پیاز و ادویه باعث کاهش پایداری آن میشود. برای نگهداری مایه کباب در فریزر بهتر است مواد اولیه را در بستههای کوچک و متناسب با هر وعده تقسیم کنید تا پس از یخزدایی نیازی به فریز مجدد باقیمانده مواد نباشد.
به طور معمول مدت زمان پیشنهادی برای نگهداری در فریزر:
- مایه کباب: ۱ تا ۲ ماه
- کباب کوبیده آماده: ۱ تا ۲ ماه
همچنین برای جلوگیری از افت کیفیت، بهتر است مواد را در بستههای کوچک و مصرفی نگهداری کنید تا پس از یخزدایی نیاز به فریز مجدد نباشد.
نگهداری گوشت خورشتی در فریزر
اگر قصد نگهداری گوشت در یخچال معمولی را دارید، بهتر است آن را به همان شکلی که خریداری کردهاید بستهبندی کنید، چرا که در این صورت میتوانید گوشت قرمز را به مدت ۲ الی ۴ روز در یخچال خود حفظ کنید. اگر گوشت را شسته و خرد کنید، مدت زمان نگهداری آن در یخچال معمولی به ۲ روز کاهش مییابد. برای فریز کردن گوشت خورشتی، ابتدا گوشت را شسته و سپس به قطعات کوچک و هماندازه تقسیم کنید. سپس بستهبندی در کیسههای زیپدار انجام شود و هوای داخل آن کاملاً خارج گردد. در دمای منفی ۱۸ درجه، گوشت گوساله تا ۶ ماه و گوشت گوسفندی تا ۹ ماه قابل نگهداری است.
فریز کردن صحیح مواد غذایی زمانی نتیجه مطلوب دارد که دمای دستگاه بهدرستی تنظیم شده باشد. اگر از دمای استاندارد یخچال و فریزر مطمئن نیستید، راهنمای کامل تنظیم دمای یخچال فریزر را مطالعه کنید.
نگهداری ماهی در فریزر
در مورد مدت زمان نگهداری ماهی نشسته در فریزر باید به نوع آن توجه کرد:
- ماهی تازه: تا ۲ ماه
- ماهی منجمد آماده: تا ۶ ماه
برای نگهداری ماهی تازه بهتر است شکم و پوست آن را تمیز کنید، سپس آن را بشویید و خشک کنید. در انتها ماهی را پس از تکه تکه کردن، منجمد کنید. همچنین برای نگهداری ماهی بهتر است دمای فریزر شما منفی ۱۸ درجه باشد.
کباب آماده در فریزر
در انتهای لیست روش صحیح فریز کردن مواد غذایی، فریز کردن کباب آماده قرار دارد. روش نگهداری کباب آماده در یخچال به این صورت است که پس از تبدیل شکل گوشت به کباب، آن را در داخل پلاستیک قرار داده و فریز کنید. برای این کار با کمک دو نایلون فریزر گوشت را به قطر نیم سانت حالت دهید. سپس کبابها را در یک سینی و با فاصله کم از هم بچینید. کبابها را به مدت ۲۴ ساعت در فریزر قرار دهید تا منجمد شوند. سپس کبابها را از سینی خارج کرده و در ظروف یکبار مصرف قرار داده و مجدد در داخل فریزر بگذارید. در هنگام استفاده، کبابها را به همان حالت منجمد در روغن سرخ کنید.
کیفیت نگهداری مواد غذایی فقط به روش بستهبندی بستگی ندارد؛ سرویس و نگهداری صحیح یخچال فریزر نیز نقش مهمی در عملکرد دستگاه دارد. برای افزایش عمر دستگاه، مقاله روش نگهداری یخچال فریزر را بخوانید.
نگهداری میوهها در فریزر
فریز کردن میوهها یکی از روشهای کاربردی برای افزایش ماندگاری آنهاست، اما باید توجه داشت که همه میوهها رفتار یکسانی در برابر انجماد ندارند. برای فریز کردن میوهها ابتدا باید آنها را کاملاً شسته و خشک کرد. باقی ماندن رطوبت باعث افت کیفیت و یخزدگی نامناسب میشود. در میوههای هستهدار، بهتر است هسته جدا شود و میوه به قطعات کوچک تقسیم گردد.
برای جلوگیری از تغییر رنگ، میتوان میوههای برشخورده را برای مدت کوتاه در محلول آب و کمی نمک قرار داد. سپس باید آنها را خشک کرده و در بستهبندی بدون هوا فریز کرد.
نکته مهم این است که میوههای کاملاً رسیده اگر بهدرستی بستهبندی نشوند، سریعتر له میشوند و کیفیت خود را از دست میدهند. در مقابل، میوههایی مانند موز حتی با پوست نیز قابل فریز شدن هستند و معمولاً ۲ تا ۳ ماه کیفیت خود را حفظ میکنند.
روش صحیح نگهداری میوه به در فریزر
میوه به زمانی بهترین کیفیت را دارد که در حالت نیمهرسیده و زرد رنگ فریز شود. برای نگهداری آن در فریزر، ابتدا باید شسته، خشک و به قطعات دلخواه تقسیم شود. سپس هستهها جدا شده و میوه در بستهبندی بدون هوا قرار گیرد. میوه به در فریزر معمولاً بین ۳ تا ۶ ماه کیفیت خود را حفظ میکند، به شرطی که دمای فریزر ثابت و استاندارد باشد.
بهترین روش فریز کردن سبزیجات تازه
سبزیجات به دلیل داشتن آب بالا، نیاز به آمادهسازی دقیق قبل از فریز دارند. بهترین روش این است که سبزیجات ابتدا شسته، خشک و خرد شوند. سبزیجاتی مانند هویج، فلفل دلمهای، لوبیا سبز و بروکلی بهتر است به قطعات کوچک تقسیم شوند.
در برخی موارد میتوان از روش بلانچینگ (نیمپز کردن کوتاه) استفاده کرد تا کیفیت و رنگ آنها بهتر حفظ شود. سبزیجات برگدار مانند کاهو یا برخی انواع کلم، در فریزر کیفیت اولیه خود را کاملاً حفظ نمیکنند، بنابراین بهتر است با دقت و در بستهبندی مناسب نگهداری شوند.
نکات نگهداری غذاهای پخته در فریزر
- قبل از منجمد کردن غذاها به خصوص آن هایی که باید قبل از فریز پخته شوند، آن ها را خنک کنید. یخ زدن مواد غذایی در هنگام گرم بودن فقط باعث افزایش دمای فریزر می شود و این کار می تواند باعث یخ زدایی سایر مواد غذایی شود.
- هرگز غذایی را که یک بار منجمد شده، پس از یخ زدایی دوباره منجمد نکنید. با این کار کیفیت مواد مغذی و طعم آن کاهش می یابد.
- تاریخ بسته بندی و نام مواد غذایی را روی هر بسته بنویسید، تا آن ها را به موقع استفاده کنید.
- برای فریز کردن انواع مواد غذایی در همه فصل ها باید دمای فریزر شما زیر ۱۸ درجه سانتی گراد باشد تا مواد فریز شده سالم بمانند.
- طریقه بسته بندی مواد غذایی باید صحیح باشد. برای حفظ عطر، کیفیت، طعم و رنگ طبیعی مواد غذایی، آن ها را در پلاستیک فریزر و ظروف در بسته قرار دهید و هوای درون آن را به طور کامل خارج کنید.
فریز کردن اصولی مواد غذایی زمانی امکانپذیر است که یخچال فریزر به درستی کار کند. اگر دستگاه شما بهخوبی خنک نمیکند یا با مشکلات فنی مواجه شده است، مقاله علت خرابی یخچال فریزر را از دست ندهید.
چه مواد غذایی برای فریز کردن مناسب نیستند؟
فریز کردن مواد غذایی با یکدیگر متفاوت است و قرار دادن برخی از مواد غذایی در فریزر تغییراتی در طعم، بو و کیفیت به وجود می آورد. پس همه غذاها قابل فریز کردن نیستند و خوردن بعضی از غذاهای فریز شده می تواند مضر و خطرناک باشد. در ادامه به برخی از این غذا ها اشاره می کنیم.
- غذاهای سرخ شده یکی از مواردی است که بهتر است در فریزر نگهداری نشود زیرا باعث از بین رفتن تردی و خوشمزگی غذاها و نرم شدن آن ها می شود.
- فریز کردن برنج پخته سبب ایجاد تغییراتی در طعم، بو و کیفیت غذا می شود و بهتر است در فریزر نگهداری نشود.
- سفیده تخم مرغ پخته شده از دیگر مواردی است که به دلیل اینکه چربی (زرده) ندارند، بافت لاستیک مانند پیدا می کنند و منجمد کردن آن پیشنهاد نمی شود.
- قرار دادن غذا های کنسروی درون فریزر سبب حجیم و بزرگ شدن آن ها شده و سبب منفجر شدن و یا شکستن قوطی می شود.
- منجمد کردن پاستا و ماکارونی نیز کار اشتباهی است که باعث تغییراتی در کیفیت آن می شود و به هیچ عنوان توصیه نمی شود.
این مواد پس از یخزدایی معمولاً بافت، طعم یا ساختار اولیه خود را از دست میدهند.
روش فریز کردن مواد غذایی مختلف
برای فریز کردن مواد غذایی مختلف، روش های متفاوتی وجود دارد که هر یک در سلامت و کیفیت آن غذا تاثیر می گذارد. در ادامه به برخی از آنها خواهیم پرداخت.
فریز کردن شیر
با توجه به اینکه تمام مایعات با یخ زدن منبسط می شوند، شیر را داخل بطری شیشه ای نمی توان فریز کرد و آنها را باید داخل بطری پلاستیکی فریز کرد. شیرهای پاکتی با توجه به این که در پاکت شیر شکافی نداشته باشد، به همان صورت می شود داخل فریزر قرار داد تا منجمد شوند.
فریز کردن سوپ و خورش
هنگام فریز کردن مواد غذایی مثل سوپ ها و خورش ها، آن ها را کاملا در یخچال خنک کنید، حداقل تا زمانی که چربی ها روی سطح بیایند و ببندند. سپس چربی را جدا کنید و دور بیندازید. در آخر سوپ را به ظروف مخصوص فریزر یا کیسههای فریزر با قابلیت هواگیری انتقال دهید.
فریز کردن لبنیات
از آن جایی که ماست تا حدی مایع است، وقتی آن را منجمد کنید کمی منبسط می شود. می توانید ماست را در ظرف اصلی خودش یا ظرف در بسته دیگری منجمد کنید، اما حتماً ۲ تا ۵ سانتی متر فضای بالای ماست را خالی بگذارید تا از ترکیدن ظرف جلوگیری کنید. برای نگهداری پنیر در فریزر، پنیر را به مقداری تقسیم کنید که از آن استفاده می کنید یا قبل از انجماد پنیر را رنده کنید. پنیر را در کاغذ روغنی بپیچید و سپس دور آن فویل آلومینیومی بپیچید.
تغییرات شیمیایی مواد غذایی در زمان انجماد
هنگام انجماد، فعالیت آنزیمها و میکروارگانیسمها به شدت کاهش پیدا میکند و همین موضوع باعث افزایش ماندگاری مواد غذایی میشود. با این حال برخی تغییرات در طعم، رنگ و بافت مواد غذایی در طول نگهداری طولانیمدت اجتنابناپذیر است. بستهبندی اصولی و جلوگیری از ورود هوا، نقش مهمی در کاهش این تغییرات دارد و از بروز پدیدهای به نام سوختگی انجماد جلوگیری میکند.
سوختگی انجماد
سوختگی انجماد زمانی اتفاق میافتد که رطوبت سطح مواد غذایی در اثر نگهداری طولانی در فریزر از بین برود. این موضوع بیشتر در گوشت، مرغ و سبزیجات دیده میشود و باعث خشکی، تغییر رنگ و افت کیفیت میشود. همانظورکه به آن اشاره شد، استفاده از بستهبندی بدون هوا مهمترین راه جلوگیری از این مشکل است.
خطر قرار دادن غذای گرم در فریزر
قرار دادن غذای داغ در فریزر به چند دلیل بسیار خطرناک میباشد. دلیل اول قرار دادن مواد غذایی داغ در یخچال یا فریزر طول عمر یخچال شما را پایین میآورد. زیرا گرمای مواد غذایی تنظیم دما یخچال را دچار اختلال و باعث فشار به موتور یخچال و باعث سوختگی آن میشود. دلیل دوم خطر آسیب پذیر دیگر مواد غذایی داخل یخچال است که به درستی بسته بندی نشدهاند. هنگامی که غذا های دیگر در مجاورت این مواد غذایی قرار میگیرند دمای آنها نیز بالا رفته و باعث فعالیت میکروب ها در این مواد غذایی میشود.
نکات مهم برای یخزدایی گوشت، مرغ و غذاهای منجمد
یخزدایی صحیح یکی از مهمترین مراحل در استفاده از مواد غذایی منجمد است. اگر این مرحله به درستی انجام نشود، احتمال رشد باکتریها افزایش مییابد.
- یخزدایی در یخچال
ذوب کردن یخ مواد غذایی داخل فریزر در یخچال یکی از بهترین راه ها و ایمن ترین آنها میباشد. شما میتوانید ماده غذایی یخ زده را از شب قبل داخل یخچال گذاشته تا به مرور زمان یخ خود را از دست بدهد و برای استفاده آماده شود. - استفاده از آب سرد
استفاده از آب سرد روشی سریع تر به نصب یخچال میباشد. شما میتوانید ماده غذایی را داخل یک پلاستیک محکم و سالم قرار داده و آن را درون آب سرد بگذارید. فقط به این نکته نیز باید توجه داشته باشید که غذای منجمد مانند اسفنج عمل میکند از این رو باید هر چند دقیقه آن را چک و آب را تعویض کنید. - استفاده از مایکروویو
این روش سریع است اما باید بلافاصله پس از یخزدایی، غذا پخته شود، چون ممکن است در مایکروویو قسمتی از ماده غذایی پخته شود.
چه خوراکی هایی را نباید فریز کرد؟
برخی میوههای آبدار مانند هندوانه، خیار و مرکبات پس از یخزدایی بافت اولیه خود را از دست میدهند و معمولاً برای مصرف تازه مناسب نیستند. نوشیدنی ها و مایعات به علت اینکه بعد از انجماد حجم آنها زیاد میشود ممکن است باعث شکستگی ظرف یا پارگی بطری شود و فریزر شما را کثیف یا خراب کند. میوه های به علت داشتن آب زیاد و مواد قندی بعد از ذوب انجماد به میوه هایی غیر مغذی و بیمزه تبدیل میشوند زیرا نقطه انجماد آنها بسیار پایین و سرمای فریزر اصلا مناسب آنها نیست.
بهترین ظروف برای فریز کردن مواد غذایی
بهترین ظروف برای فریز کردن مواد غذایی ظروف پلاستیک فشرده با جنس مرغوب، شیشهای یا سرامیکی و فلزی میباشد. بهتر است برای غذا های ترش از ظروف پلاستیکی یا شیشهای استفاده کنید، زیرا غذای ترش در ظرف فلزی به مرور زمان حالت فرسایشی ایجاد کرده و باعث خرابی ظرف میشود. به این نکته هم باید بسیار توجه داشته باشید که ظرف غذا باید درب دار باشد تا بوی دیگر مواد غذای را به خود نگیرد.
مدت زمان نگهداری مرغ مزه دار شده در یخچال
بهترین مدت زمان نگهداری مرغ مزه دار شده در یخچال به مدت ۱ یا ۲ روز میباشد. در صورتی که مرغ را به صورت پخته شده در یخچال قرار دادهاید بین ۳ الی ۴ روز سالم باقی میماند. اگر مدت نگه داری طولانی تر از این مدت زمانی شد بهتر است علائم سلامت مرغ مانند تغییرات در بو، رنگ و بافت آن را چک کرده و سپس از آن استفاده کنید تا به سلامتی خود آسیبی وارد نکنید. نگهداری مرغ با پیاز در فریزر امکانپذیر است، اما بهتر است مدت نگهداری آن طولانی نشود؛ زیرا پیاز به مرور روی بافت گوشت تأثیر میگذارد و میتواند کیفیت نهایی غذا را کاهش دهد.
سخن پایانی
فریز کردن مواد غذایی زمانی بهترین نتیجه را خواهد داشت که هر ماده غذایی متناسب با نوع خود بستهبندی و در بازه زمانی استاندارد مصرف شود. رعایت نکاتی مانند عدم شستن مرغ قبل از فریز، نگهداری صحیح مرغ مرینیت شده در فریزر، توجه به ماندگاری کباب کوبیده در فریزر، استفاده از بستهبندی بدون هوا و یخزدایی اصولی، به حفظ طعم، بافت و ارزش غذایی مواد کمک میکند. پیشنهاد میشود پیش از فریز کردن هر ماده غذایی، مدت زمان مجاز نگهداری آن را در جدول نگهداری مواد غذایی در فریزر بررسی کنید تا از افت کیفیت و هدررفت مواد غذایی جلوگیری شود.
